Czy w sytuacji, gdy pracodawca z przyczyn niedotyczących pracownika zmienia umowę o pracę, a pracownik, nie przyjmując tej propozycji, doprowadza do rozwiązania umowy, należy mu się odprawa pieniężna?


W czasie kryzysu, kiedy zakłady pracy często są restrukturyzowane i oszczędzają, ten problem często się pojawia. Problematykę rozwiązywania umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników reguluje ustawa z 13.3.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.). Przepisy tej ustawy wyraźnie odróżniają wypowiedzenie umowy o pracę, rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron oraz wypowiedzenie warunków pracy i płacy.

Jeżeli chodzi o wypowiedzenie zmieniające warunki zatrudnienia, to w literaturze i orzecznictwie zaczęto lansować koncepcje, że jeżeli pracodawca, który teoretycznie nie chce rozstawać się z pracownikiem, proponuje mu takie zmiany warunków, które radykalnie odbiegają od dotychczasowych (np. przenosiny do bardzo odległej miejscowości czy obniżenie wysokości wynagrodzenia przy niezmienionym wymiarze zatrudnienia), to odmowa przyjęcia takich warunków jest uznawana za usprawiedliwioną i występuje tendencja do przyznawania takim pracownikom prawa do odpraw. Ale jeżeli proponowane nowe warunki nie odbiegają istotnie od dotychczasowych, to odmowa ich przyjęcia jest uznawana za nieusprawiedliwioną i uznaje się, że odprawa się nie należy. Trzeba dodać, że problem dotyczy jedynie pracodawców, którzy zatrudniają ponad 19 pracowników (mali pracodawcy odpraw w ogóle nie muszą wypłacać).